Το Μυστικό του Χρυσού Λουλουδιού

Και το βαθύτερο μυστικό μέσα στο μυστικό:

Η χώρα που δεν είναι πουθενά, αυτή είναι η αληθινή πατρίδα…

ένα κινέζικο βιβλίο της ζωής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ

2. Η ΚΥΚΛΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ

Όπως είπα ήδη, η ένωση των αντιθέτων σε ένα υψηλότερο επίπεδο της συνείδησης, δεν είναι μια πράξη λογικής ούτε ζήτημα θέλησης, αλλά μια ψυχική λειτουργία ανάπτυξης, που εκφράζεται με σύμβολα. Ιστορικά, αυτή η λειτουργία ανέκαθεν αντιπροσωπεύονταν με σύμβολα και σήμερα η εξέλιξη της ατομικής προσωπικότητας εξακολουθεί να γίνεται με συμβολικές εικόνες. Αυτό το γεγονός μου αποκαλύφθηκε με τις παρακάτω παρατηρήσεις. Οι αυθόρμητες φαντασίες που ανέφερα παραπάνω, γίνονται πιο βαθειές και συγκεντρώνονται σιγά-σιγά γύρω από αφηρημένα συγκροτήματα, που είναι φανερό πως αντιπροσωπεύουν «αρχές», πραγματικές γνωστικές αρχές. Όταν οι φαντασίες εκφράζονται βασικά με σκέψεις, τα αποτελέσματα είναι διαισθητικές διατυπώσεις των νόμων ή των αρχών που μόλις τα αισθάνεται κανείς αμυδρά και αυτές οι αρχές έχουν την τάση να δραματοποιηθούν ή να προσωποποιηθούν.

Αν κανείς ζωγραφίσει τις φαντασίες, αυτές εμφανίζουν σύμβολα που είναι βασικά του τύπου Μ α ν τ ά λ α. Μαντάλα σημαίνει κύκλος, ιδιαίτερα μαγικός κύκλος και αυτή η μορφή του συμβόλου δεν βρίσκεται μόνο στην Ανατολή, αλλά επίσης και στη Δύση. Ο Μεσαίωνας έχει πλήθος μαντάλες. Οι χαρακτηριστικά Χριστιανικές, προέρχονται από τα πρώτα χρόνια του Μεσαίωνα. Οι περισσότερες δείχνουν το Χριστό στο κέντρο, με τους τέσσερις Αποστόλους, ή τα σύμβολά τους στα τέσσερα κύρια σημεία. Αυτή η ιδέα πρέπει να είναι πολύ αρχαία γιατί ο Ώρος και οι τέσσερις γιοί του απεικονίζονταν με τον ίδιο τρόπο από τους Αιγυπτίους. (Είναι γνωστό ότι ο Ώρος με τους τέσσερις γιους του είχε στενή σχέση με τον Χριστό και τους τέσσερις Ευαγγελιστές). Αργότερα, βρέθηκε μια πολύ καθαρή και ενδιαφέρουσα μαντάλα στο βιβλίο για την ψυχή του Τζάκομπ Μπαίνε. Η μαντάλα αυτή αναφέρεται σε ένα ψυχοκοσμικό σύστημα με έντονο χριστιανικό χρώμα. Ο Μπαίνε την ονομάζει «φιλοσοφικό μάτι» ή «καθρέφτη της σοφίας», πράγμα που σημαίνει κάποια φανερή γνώση. Κατά κανόνα, η μαντάλα έχει τη μορφή του λουλουδιού, του σταυρού, του τροχού με μια έντονη τάση προς τον αριθμό τέσσερα στη βάση της μαντάλας. (Θυμάται κανείς εδώ την τετρακτύς, τον βασικό αριθμό στο Πυθαγόρειο σύστημα). Επίσης μαντάλες αυτού του είδους βρίσκονται στα σχέδια που κάνουν επάνω στην άμμο οι Πουέμπλο Ινδιάνοι στις τελετουργίες τους. Αλλά, οι πιο όμορφες μαντάλες είναι, φυσικά, οι μαντάλες της Ανατολής και ειδικά του Θιβετανικού Βουδδισμού. Έχω επίσης συναντήσει σχέδια μαντάλας ανάμεσα στους ψυχικά ασθενείς που δεν είχαν την παραμικρή ιδέα για το ιστορικό παρελθόν της μαντάλας, όπως το ανέπτυξα παραπάνω.

Ανάμεσα στους ασθενείς μου, συνάντησα γυναίκες που, αντί να ζωγραφίζουν τις μαντάλες, τις χόρευαν. Στις Ινδίες αυτός ο τύπος λέγεται «χορός μαντάλα» και οι φιγούρες του χορού εκφράζουν το ίδιο νόημα όπως και οι ζωγραφιστές μαντάλες. Οι ασθενείς μου ελάχιστα μπορούν να διαφωτίσουν το νόημα των μαντάλα, αλλά μαγεύονται απ’ αυτές και βρίσκουν ότι, άγνωστο με ποιο τρόπο, εκφράζουν και επηρεάζουν την υποκειμενική ψυχική κατάσταση που απεικονίζουν.

Το κείμενό μας υπόσχεται να «φανερώσει το μυστικό του Χρυσού Λουλουδιού του Μέγιστου». Το Χρυσό Λουλούδι είναι το Φως και το Φως του Ουρανού, είναι το Τάο. Το Χρυσό Λουλούδι είναι μια μαντάλα που την συναντώ συχνά στους ασθενείς μου. Τη ζωγραφίζουν, είτε σαν ένα γεωμετρικό στολίδι, που το βλέπει κανείς από ψηλά, ή σαν ένα λουλούδι που ανθίζει επάνω σ’ ένα φυτό. Το φυτό συχνά είναι χρωματισμένο με ζωηρά, πύρινα χρώματα, φυτρώνει μέσα από την σκοτεινιά και φέρνει στην κορφή του ένα φωτεινό λουλούδι, ένα σύμβολο που μοιάζει με το Χριστουγεννιάτικο δέντρο. Αλλά ένα τέτοιο σύμβολο εκφράζει περισσότερα από τη μορφή του Χρυσού Λουλουδιού. Κάνει επίσης νύξη για την καταγωγή του, αφού, σύμφωνα με το Χούϊ Μιγκ Κίγκ, η «σπερματική κύστη» είναι το «κάστρο του δράκου στο βυθό της θάλασσας». Αυτή η κύστη δεν είναι τίποτα άλλο από τον «χρυσό πύργο», την «ουράνια καρδιά», την «οροφή της ζωής», τον «αγρό της τετραγωνικής ίντσας», το «σπίτι του τετραγωνικού ποδιού», η «πορφυρένια αίθουσα στην πόλη του νεφρίτη λίθου», το «σκοτεινό πέρασμα» στο «χώρο του αρχικού ουρανού». Η λίστα των πολύ σημαντικών ονομάτων δεν έχει ακόμα εξαντληθεί γιατί η «σπερματική κύστη» είναι γνωστή επίσης και σαν «αρχέγονο πέρασμα», σαν «αυτοκρατορία της μέγιστης χαράς», σαν «χώρα χωρίς σύνορα» και σαν «βωμός που επάνω του δημιουργούνται η ζωή και η συνείδηση». Αν ένας άνθρωπος, την ώρα που πεθαίνει, δεν έχει γνωρίσει αυτή την «σπερματική θέση», λέει το Χούϊ Μιγκ Κίγκ, «δεν θα βρει την ενότητα της συνείδησης και της ζωής ούτε σε χίλιες γεννήσεις, ούτε σε δέκα χιλιάδες αιώνες».

Η αρχή, που σύμφωνα μ’ αυτήν, τα πάντα είναι ακόμα ενωμένα, και που για αυτό εμφανίζεται σαν ο υψηλότερος στόχος, βρίσκεται στο βυθό της θάλασσας, στη «σκοτεινιά του ασυνείδητου». Στην σπερματική κύστη, η ζωή και η συνείδηση (ή η «ουσία» και η «ζωή) είναι ακόμη μια «ενότητα», «αδιαχώριστα ενωμένες όπως οι πυρήνες της φωτιάς μέσα στον καθαρτήριο κλίβανο». «Μέσα στην σπερματική κύστη βρίσκεται η φωτιά του ηγέτη». «Στην σπερματική κύστη άρχισαν τη δουλειά τους όλοι οι σοφοί». Προσέξετε τις αναλογίες της φωτιάς. Ξέρω μια σειρά από Ευρωπαϊκές μαντάλες που απεικονίζουν κάτι σαν σπόρο φυτού, περιτυλιγμένο με μεμβράνες να πλέει στο νερό ενώ από τα βάθη, μια φωτιά διαπερνά το σπόρο, τον κάνει να αναπτυχθεί και έτσι σχηματίζεται ένα μεγάλο χρυσό λουλούδι μέσα από την σπερματική κύστη.

Αυτός ο συμβολισμός αναφέρεται σε ένα είδος αλχημιστικής επεξεργασίας εκλέπτυνσης και «εξευγένισης». Η σκοτεινιά γεννά το φως. Από το «μολύβι της θάλασσας» βγαίνει το «ευγενικό» χρυσάφι. Το ασυνείδητο γίνεται συνειδητό σαν λειτουργία ζωής και ανάπτυξης. Έτσι, γίνεται η ένωση της συνείδησης.

Όταν οι ασθενείς μου παρουσιάζουν αυτές τις μαντάλες, φυσικά αυτό δεν οφείλεται σε υποβολή. Παρόμοιες εικόνες είχα συναντήσει πολύ πριν μάθω το νόημά τους ή τις σχέσεις τους με τις παράξενες αντιλήψεις της Ανατολής, που τότε μου ήταν ολότελα ξένες. Οι εικόνες ξεπηδούσαν ολωσδιόλου αυθόρμητα και μάλιστα από δύο πηγές. Η μία πηγή είναι το ασυνείδητο, που αυθόρμητα προβάλλει αυτές τις φαντασίες. Η άλλη, είναι η ζωή που (αν την ζήσει κανείς με απόλυτη αφοσίωση) φέρνει μια διαίσθηση σχετικά με το ατομικό είναι μας. Όταν κανείς συνειδητοποιήσει το γεγονός αυτό, τότε το εκφράζει με σχέδιο, ενώ το ασυνείδητο επιβάλλει μια παραδοχή της ζωής. Πέρα απ’ αυτό, απόλυτα σύμφωνα με την Ανατολική αντίληψη, η μαντάλα δεν είναι μόνο ένα σύμβολο έκφρασης, αλλά επιδρά επάνω στον κατασκευαστή της. Αυτό το σύμβολο έχει σχέση με πολύ αρχαίες μαγικές επιδράσεις, κι αυτό συμβαίνει γιατί προέρχεται αρχικά από τον «μαγικό κύκλο» που η μαγική του δύναμη έχει διασωθεί σε άπειρα λαϊκά έθιμα. Η εικόνα έχει τον φανερό σκοπό να διαγράψει ένα μαγικό αυλάκι γύρω από το κέντρο, το ναό ή το τέμενος της ενδόμυχης προσωπικότητας, για να εμποδίσει «διαρροές» ή για να εμποδίσει, με αποτρόπαια μέσα, τις παρεκκλίσεις που οφείλονται σε εξωτερικές επιδράσεις. Η μαγεία δεν είναι άλλο από προβολές ψυχικών γεγονότων που, σε περίπτωση σαν αυτές, ασκούν μια αντεπίδραση στην ψυχή και επενεργούν στην προσωπικότητα σαν γοητεία. Δηλαδή, με αυτό το απτό μέσο, η προσοχή ή καλίττερα το ενδιαφέρον, στρέφεται πάλι στην εσωτερική, ιερή περιοχή, που είναι η πηγή και το τέρμα της ψυχής. Η εσωτερική αυτή περιοχή περιέχει την ενότητα της ζωής και της συνείδησης που, παρ’ όλο που κάποτε όλοι την είχαμε, έχει τώρα χαθεί και πρέπει να την ξαναβρούμε.

Η ένωση αυτών των δύο, της ζωής και της συνείδησης, είναι το Τάο, που σύμβολό του είναι το κεντρικό λευκό φως και η κατοικία του φωτός είναι η περιοχή ανάμεσα στα μάτια. Ο σκοπός αυτών των συμβόλων είναι να κάνουν ορατό το «δημιουργικό σημείο». Είναι ένα σημείο που συνδέεται με τον χώρο των «τεσσάρων ιντσών», που είναι το σύμβολο για εκείνο που έχει έκταση. Τα δύο μαζί κάνουν το Τάο. Η ουσία ή η συνείδηση, εκφράζεται με συμβολισμό φωτός και γι’ αυτό είναι ένταση, ενώ η ζωή συμπίπτει με την έκταση. Το πρώτο έχει τον χαρακτήρα της αρχής του Γιάγκ και το δεύτερο του Γίν.

Η περίμετρος εκφράζεται, στο κείμενο, με την ιδέα μιας κυκλικής πορείας. Η «κυκλική πορεία» δεν είναι απλώς μία κυκλική κίνηση, αλλά σημαίνει από τη μια, τα όρια της ιερής περιοχής και από την άλλη, προσήλωση και συγκέντρωση. Ο δίσκος του ήλιου αρχίζει να γυρίζει, δηλαδή ο ήλιος μπαίνει σε κίνηση και αρχίζει να κάνει την πορεία του, ή, μ’ άλλα λόγια, το Τάο αρχίζει να επιδρά και να παίρνει την ηγεσία. Η δράση μετατρέπεται σε μη – δράση. Το κάθε τι που ήταν περιφερειακό υπόκειται στις διαταγές του κέντρου. Για αυτό λέγεται ότι η κίνηση είναι απλώς μια λέξη για την κυριαρχία. Ψυχολογικά, αυτή η κυκλική κίνηση είναι η «κίνηση ενός κύκλου γύρω από τον εαυτό του» και σ’ αυτήν είναι φανερό ότι παίρνουν μέρος όλες οι πλευρές της προσωπικότητας. «Οι πόλοι του φωτός και του σκότους περιστρέφονται. Έρχεται μια αλλαγή, από την ημέρα στη νύχτα».

«Την ακτινοβολία του Παραδείσου την διαδέχεται βαθειά, ζοφερή νύχτα», (Φάουστ). Έτσι, η κυκλική κίνηση έχει επίσης, την ηθική σημασία της κινητοποίησης όλων των φωτεινών και των σκοτεινών δυνάμεων της ανθρώπινης φύσης και μαζί μ’ αυτές, όλων των ψυχολογικών αντιθέτων κάθε είδους. Αυτό δεν σημαίνει τίποτα περισσότερο από την αυτογνωσία με το «κλώσσιμα». Μια παρόμοια, αρχέγονη, ιδέα ενός απόλυτα πλήρους πλάσματος, είναι η ιδέα του Πλατωνικού ανθρώπου, που όλες του οι πλευρές είναι στρογγυλές, και που ενώνει μέσα του και τα δύο φύλα.

Ξέρω μερικούς ανθρώπους που γνωρίζουν αυτό το φαινόμενο από προσωπική πείρα. Όσο μπόρεσα να καταλάβω, αυτό το φαινόμενο μοιάζει να έχει κάποια σχέση με μιαν οξεία κατάσταση συνειδητότητας, τόσο έντονη όσο και αφηρημένη, μια μιαν «αποσταμένη» συνείδηση που, όπως παρατηρεί η Χιλντεγκάρντε, φέρνει στη συνείδηση περιοχές ψυχικών γεγονότων, που αρχικά σκεπάζονται με σκοτάδια. Το γεγονός ότι, σε συνάρτηση μ’ αυτό, εξαφανίζονται οι γενικές σωματικές εντυπώσεις, δείχνει ότι η ενέργεια που διοχετεύονταν πριν απ’ αυτές, έχει τώρα αποσυρθεί και φαίνεται πως τώρα εξυπηρετεί την πύκνωση της καθαρότητας της συνείδησης. Κατά κανόνα, το φαινόμενο είναι αυθόρμητο, έρχεται και φεύγει με δική του πρωτοβουλία. Τα αποτελέσματά του είναι καταπληκτικά γιατί, σχεδόν πάντα, φέρνει μια λύση των ψυχικών περιπλοκών και έτσι ελευθερώνει την εσωτερική προσωπικότητα από συναισθηματικά και φανταστικά μπερδέματα, δημιουργώντας μιαν ενότητα του είναι, που την αισθάνεται κανείς παγκόσμια σαν «ελευθερία».

Η επίτευξη μιας τέτοιας συμβολικής ενότητας βρίσκεται πέρα από τις δυνάμεις της συνειδητής βούλησης γιατί σ’ αυτή την περίπτωση, το συνειδητό είναι ένας αντάρτης. Ο αντίπαλός του είναι το συλλογικό ασυνείδητο, που δεν κατανοεί τη γλώσσα του συνειδητού. Για αυτό, είναι ανάγκη να έχουμε το σύμβολο με την μαγική επίδραση, που περιέχει εκείνες τις πρωτόγονες αναλογίες που επιδρούν στο ασυνείδητο. Το ασυνείδητο μπορεί να προσεγγιστεί μόνο με σύμβολα, και αυτός είναι ο λόγος που η εξατομίκευση δεν μπορεί να συντελεστεί χωρίς σύμβολα. Το σύμβολο είναι, από τη μιά, η πρωτόγονη έκφραση του ασυνείδητου, ενώ από την άλλη, είναι μια ιδέα που ανταποκρίνεται στην υψηλότερη διαίσθηση, που προέρχεται από τη συνείδηση.

Η πιο παλιά μαντάλα που ξέρω, είναι ένας παλαιολιθικός «δίσκος ηλίου» που ανακαλύφθηκε πρόσφατα στην Ροδεσιά. Κι αυτός, επίσης βασίζεται στον αριθμό τέσσερα. Πράγματα που έχουν τις ρίζες τους τόσο βαθιά στην ανθρώπινη ιστορία, φυσικά αγγίζουν τα βαθύτερα στρώματα του ασυνείδητου και μας βοηθούν να συλλάβουμε το νόημά τους, εκεί που η συνειδητή γλώσσα είναι ολότελα ανίκανη να το κάνει. Τέτοια πράγματα δεν μπορεί κανείς να τα σκεφτεί, αλλά πρέπει να αναπτυχθούν ξανά από τα ξεχασμένα βάθη, για να εκφράσουν τα ανώτερα προαισθήματα της συνείδησης και τις υψηλότερες διαισθήσεις του πνεύματος. Ερχόμενα από τα βάθη, μπορούν να ενώσουν τη μοναδικότητα της σημερινής συνείδησης με το πανάρχαιο παρελθόν της ζωής.

Carl G. Young [Εισαγωγή]

Richard Wilhelm