Χριστιανισμός και αρχαία μυστήρια

IX

Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ

Στις τελευταίες σελίδες της Καινής Διαθήκης βρίσκεται ένα αξιοσημείωτο ντοκουμέντο, η Αποκάλυψη, η μυστική Αποκάλυψη του Ιωάννη. Δεν έχουμε παρά να διαβάσουμε τα λόγια της εισαγωγής, για να νιώσουμε το βαθιά εσωτερικό χαρακτήρα αυτού του έργου.«Αποκάλυψη του Ιησού Χριστού∙ την έδωσε ο Θεός για να δείξει στους δούλους του όσα πρέπει γρήγορα να γίνουν∙ και την σήμανε στέλνοντας τον άγγελό του στο δούλο του τον Ιωάννη».

Αυτό που αποκαλύπτεται εδώ «στέλνεται διά σημείων». Επομένως δεν πρέπει να πάρουμε την κυριολεκτική έννοια των λέξεων, αλλά να αναζητήσουμε ένα βαθύτερο νόημα, που οι λέξεις δεν αποτελούν παρά σημεία του. Αλλά υπάρχουν επίσης πάρα πολλά άλλα πράγματα που παρέχουν ενδείξεις για ένα κρυμμένο νόημα. Ο Ιωάννης απευθύνεται στις εφτά Εκκλησίες στην Ασία. Αυτό δεν μπορεί να σημαίνει πραγματικές Εκκλησίες. Δεδομένου ότι ο αριθμός εφτά είναι ιερός και πρέπει να επιλέχθηκε λόγω της συμβολικής σημασίας του. Ο πραγματικός αριθμός των ασιατικών Εκκλησιών θα ήταν διαφορετικός. Και ο τρόπος με τον οποίο ο Ιωάννης έφθασε στην αποκάλυψη, επίσης δείχνει κάτι το μυστηριώδες. «Μια μέρα Κυριακή ήρθα σε έκσταση του Πνεύματος και άκουσα πίσω μου μια μεγάλη φωνή σαν από σάλπιγγα που έλεγε: ‘Γράψε ό,τι βλέπεις σε βιβλίο και στείλε το στις εφτά εκκλησίες’».

Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με μια αποκάλυψη που έλαβε ο Ιωάννης εν πνεύματι. Και είναι η αποκάλυψη του Ιησού Χριστού. Αυτό που εκδηλώθηκε στον κόσμο μέσω του Ιησού Χριστού, παρουσιάζεται εδώ με μια εσωτερική μορφή. Επομένως, οφείλουμε να αναζητήσουμε το κρυμμένο αυτό νόημα στις διδασκαλίες του Χριστού. Η αποκάλυψη αυτή έχει τέτοια σχέση με το συνηθισμένο Χριστιανισμό, ίδια με εκείνην της αποκάλυψης των Μυστηρίων, στα προ-χριστιανικά χρόνια, προς τη λαϊκή θρησκεία. Έτσι, η προσπάθεια να θεωρήσουμε την Αποκάλυψη ως Μυστήριο, φαίνεται δικαιολογημένη.

Η Αποκάλυψη απευθύνεται σε εφτά Εκκλησίες. Προκειμένου να δούμε τι σημαίνει αυτό, δε χρειάζεται παρά να ξεχωρίσουμε ένα από τα εφτά μηνύματα. Το πρώτο μήνυμα λέγει: «Στον άγγελο της εκκλησίας στην Έφεσο γράψε: τούτα που λέει εκείνος που κρατά τα εφτά άστρα στο δεξί του, που περπατά ανάμεσα στα εφτά λυχνάρια τα χρυσά: Ξέρω τα έργα σου και τον κόπο και την υπομονή σου και ότι δε δύνασαι να βαστάξεις για τ’ όνομά μου, και δεν απόκαμες. Όμως έχω εναντίον σου ότι την αγάπη σου την πρώτη την άφησες. Θυμήσου λοιπόν από πού έπεσες και μετάνιωσε και πιάσε ξανά τα πρώτα σου έργα. Ειδεμή έρχομαι να μετακινήσω το λυχνάρι σου από τον τόπο του, αν δεν μετανιώσεις. Έχεις ωστόσο τούτο: μισείς τα έργα των Νικολαϊτών που κι εγώ τα μισώ. Όποιος έχει αυτιά ας ακούσει τι λέει το πνεύμα στις εκκλησίες. Στο νικητή θα δώσω να φάει από το δέντρο της ζωής που είναι στον Παράδεισο του Θεού».

Αυτό είναι το μήνυμα που απευθύνεται στον άγγελο της πρώτης Εκκλησίας. Ο άγγελος, που αντιπροσωπεύει το πνεύμα της Εκκλησίας, έχει εισέλθει στο μονοπάτι που δείχνει ο Χριστιανισμός∙ είναι ικανός να διακρίνει τους αληθινούς από τους ψευδείς ακολουθητές του Χριστιανισμό. Επιθυμεί να είναι Χριστιανός και έχει θεμελιώσει το έργο του στο όνομα του Χριστού. Όμως, απαιτείται από αυτόν να μην κλείσει το δρόμο του προς την πρώτη του αγάπη, με κανενός είδους λάθη. Του δείχνεται η πιθανότητα να πάρει ένα λανθασμένο δρόμο μέσα από τέτοια σφάλματα. Το δρόμο για την επίτευξη του θείου τον έχει δείξει ο Ιησούς Χριστός. Χρειάζεται επιμονή για περαιτέρω πρόοδο, με την έννοια της πρωταρχικής αυθόρμητης ενέργειας. Είναι πιθανόν να πιστέψεις υπερβολικά πρόωρα ότι έχεις συλλάβει την ορθή έννοια. Αυτό συμβαίνει όταν κάποιος αφήνει να οδηγηθεί για λίγο από τον Χριστό και μετά εγκαταλείπει αυτή την καθοδήγηση, παραχωρώντας θέση σε λανθασμένες ιδέες σχετικά με αυτήν. Τότε ξαναπέφτει στον κατώτερο εαυτό του. Έχει αφήσει την «πρώτην του αγάπη». Η γνώση που αντλείται από τις αισθήσεις και τη διάνοια, μπορεί να ανυψωθεί σε μια ανώτερη σφαίρα, και αφού γίνει πνεύμα και θεϊκή, να καταλήξει σοφία. Αν δε φτάσει το ύψος αυτό, παραμένει ανάμεσα στα φθαρτά πράγματα. Ο Ιησούς Χριστός έχει δείξει την ατραπό για το Αιώνιο, και η γνώση οφείλει να ακολουθεί με επιμονή ακαταπόνητη την ατραπό που οδηγεί στη θεϊκή του τελείωση. Οφείλει να ακολουθήσει φιλόπονα τα βήματα που τη μεταστοιχειώνουν σε σοφία.

Οι Νικολαϊτες ανήκαν σε μια αίρεση που πήρε το Χριστιανισμό πολύ στα ελαφρά. Αυτοί δεν είδαν παρά ένα πράγμα μονάχα: ο Χριστός είναι ο Θείος Λόγος, η Αιώνια Σοφία που γεννάται μέσα στον άνθρωπο. Από αυτό συμπέραναν ότι η ανθρώπινη σοφία είναι ο Θείος Λόγος και ότι αρκεί να επιδιώκεις την ανθρώπινη γνώση, ώστε να συνειδητοποιείς το θείο μέσα στον κόσμο. […]

Ο Ιωάννης γύρισε και είδε «εφτά λυχνάρια χρυσά», και «στη μέση στα λυχνάρια έναν που έμοιαζε με γιο ανθρώπου, με φόρεμα ως τους αστραγάλους, ζωσμένον κατά τους μαστούς ζώνη χρυσή∙ το κεφάλι του και οι τρίχες του άσπρες σαν το άσπρο μαλλί, σαν το χιόνι∙ τα μάτια του σαν τη φλόγα της φωτιάς».

Στο σημείο αυτό μας παρέχεται η πληροφορία ότι «τα εφτά λυχνάρια είναι οι εφτά εκκλησίες».

Αυτό σημαίνει ότι τα λυχνάρια είναι εφτά διαφορετικοί δρόμοι για να φθάσει κανείς στο θείο. Είναι όλοι τους περισσότερο ή λιγότερο ατελείς. Και ο Υιός του Ανθρώπου «είχε στο δεξί του χέρι άστρα εφτά».

Τα «εφτά άστρα είναι οι άγγελοι των εφτά εκκλησιών». Τα καθοδηγητικά πνεύματα, ή δαίμονες, της σοφίας των Μυστηρίων έχουν γίνει οι καθοδηγητές άγγελοι των Εκκλησιών. Οι Εκκλησίες αναπαριστώνται ως σώματα προορισμένα να δεχθούν πνευματικές οντότητες και οι άγγελοι είναι οι ψυχές των σωμάτων αυτών, ακριβώς όπως οι ανθρώπινες ψυχές είναι οι καθοδηγήτριες δυνάμεις των ανθρώπινων σωμάτων. Οι Εκκλησίες είναι οι δρόμοι προς το θείον, σε μια φάση ατελή∙ και οι ψυχές των Εκκλησιών όφειλαν να γίνουν οδηγοί στα μονοπάτια αυτά. Για το σκοπό αυτό πρέπει οι ίδιες να φθάσουν να έχουν για οδηγό τους την οντότητα που έχει στο δεξί της χέρι εφτά άστρα. «Από το στόμα του έβγαινε μια ρομφαία δίστομη ακονισμένη∙ η όψη του ωσάν τον ήλιο που λάμπει στη δύναμή του».

Η ρομφαία απαντάται επίσης στα Μυστήρια. Ο υποψήφιος για μύηση τρομοκρατούνταν από ένα απαστράπτον σπαθί. Αυτό δείχνει την κατάσταση κάποιου που επιθυμεί να γνωρίσει το θείο μέσω εμπειρίας, έτσι που η εύνοια της σοφίας να μπορέσει να λάμψει επάνω του σαν τον ήλιο. Ο Ιωάννης διέρχεται επίσης αυτήν την εμπειρία. Πρόκειται να είναι μια δοκιμασία της δύναμής του. «Κι όταν τον είδα, έπεσα στα πόδια του ωσάν πεθαμένος∙ κι αυτός έβαλε το δεξί του χέρι απάνω μου λέγοντας: «Μη φοβάσαι».

Ο υποψήφιος για μύηση πρέπει να διέλθει μέσα από τις εμπειρίες, που διαφορετικά, βιώνονται από τον άνθρωπο μονάχα όταν αυτός διέρχεται την πύλη του θανάτου. Ο οδηγός του πρέπει να τον οδηγήσει πέρα από την περιοχή όπου η γέννηση και ο θάνατος έχουν σημασία. Ο μυούμενος εισέρχεται σε μια νέα ζωή. «Και έγινα νεκρός και να, είμαι τώρα ζωντανός στους αιώνες των αιώνων και κρατώ τα κλειδιά του θανάτου και του Άδη».

Έτσι προετοιμασμένος, ο Ιωάννης οδηγιέται να μάθει τα μυστικά της ύπαρξης. «Έπειτα είδα, και ιδού θύρα ανοιχτή στον ουρανό, και η πρώτη φωνή σαν από σάλπιγγα που άκουσα μου λαλούσε λέγοντας: ‘Ανέβα εδώ και θα σου δείξω αυτά που πρέπει να γίνουν έπειτα’». Τα μηνύματα των εφτά πνευμάτων των εκκλησιών γνωστοποιούν στον Ιωάννη τι μέλλει γενέσθαι στο φυσικό κόσμο, προκειμένου να προετοιμαστεί ο δρόμος για το Χριστιανισμό. Αυτό που τώρα βλέπει «εν πνεύματι», τον οδηγεί στην αρχική πνευματική πηγή των πραγμάτων, που κρίνεται πίσω από τη φυσική εξέλιξη∙ αλλά θα εμφανιστεί ως πνευματοποιημένη εποχή, στο εγγύς μέλλον, μέσω της φυσικής εξέλιξης. Ο μυούμενος βιώνει τώρα εν πνεύματι, αυτό που θα συμβεί στο μέλλον. «Παρευτής με συνεπήρε το Πνεύμα και ιδού θρόνος στον ουρανό, και πάνω στο θρόνο ένας που κάθονταν, και ο καθισμένος έλαμπε σα να βλέπεις το λίθο ίασπη και το σάρδιο και το ουρανοδοξάρι τριγύρω στον θρόνο σαν σμαράγδι».

Με τον τρόπο αυτόν, η πηγή των πραγμάτων στον αισθητό κόσμο περιγράφεται με όρους των εικόνων που αυτή λαμβάνει για τον οραματιστή. «Και κύκλο από τον θρόνο θρόνοι είκοσι τέσσερις, και κάθονταν στους θρόνους είκοσι τέσσερις πρεσβύτεροι ντυμένοι στα λευκά, και στα κεφάλια τους χρυσά στεφάνια».

Οντότητες που έχουν προχωρήσει πολύ στην ατραπό της σοφίας περιβάλλουν κατ’ αυτό τον τρόπο την πρωταρχική πηγή της ύπαρξης, για να ατενίσουν την απεριόριστη ουσία της και να την επιβεβαιώσουν. «Και στη μέση από το θρόνο και κύκλο από το θρόνο τέσσερα ζώα γεμάτα μάτια εμπρός και πίσω. Και το πρώτο ζώο έμοιαζε λιοντάρι, και το δεύτερο ζώο έμοιαζε μοσχάρι, και το τρίτο ζώο είχε πρόσωπο σαν άνθρωπος, και το τέταρτο ζώο έμοιαζε με αετό πετούμενο. Και τα τέσσερα ζώα είχαν το καθένα από έξι φτερούγες τριγύρω, κι από μέσα ήταν γεμάτα μάτια∙ και δεν έχουν ανάπαυση, λέγοντας μέρα και νύχτα: ‘Άγιος, άγιος, άγιος, ο Κύριος ο Θεός, ο Παντοκράτωρ, ο Ήταν και ο Είναι και ο ερχόμενος’».

Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι τα τέσσερα ζώα αντιπροσωπεύουν την υπερ-αισθητή ζωή, που υποβόσκει στις μορφές ζωής του φυσικού κόσμου. Κατόπιν, όταν οι σάλπιγγες ηχούν, υψώνουν τις φωνές τους: δηλαδή, όταν η ζωή, που εκφράζεται σε υλικές μορφές, έχει μεταστοιχειωθεί σε πνευματική ζωή.

Στο δεξί χέρι εκείνου που κάθεται στο θρόνο υπάρχει το βιβλίο στο οποίο είναι σημειωμένη η ατραπός προς την ανώτατη σοφία.

Μόνο ένας είναι άξιος να ανοίξει το βιβλίο. «Να, νίκησε το λεοντάρι που βαστά από τη φυλή του Ιούδα, η ρίζα του Δαυίδ, ν’ ανοίξει το βιβλίο και τις εφτά σφραγίδες του».

Το βιβλίο έχει εφτά σφραγίδες. Η ανθρώπινη σοφία είναι επτάπτυχη. Ο προσδιορισμός συνδέεται και πάλι με τον ιερό χαρακτήρα του αριθμού εφτά. Η μυστικιστική σοφία του Φίλωνα χαρακτηρίζει ως σφραγίδες τις αιώνιες κοσμικές σκέψεις, που εκδηλώνονται στα πράγματα. Η ανθρώπινη σοφία αναζητεί αυτές τις δημιουργικές σκέψεις∙ αλλά, μονάχα μέσα στο βιβλίο που είναι σφραγισμένο με αυτές, πρόκειται να βρεθεί η αιώνια αλήθεια. Οι θεμελιώδεις σκέψεις της δημιουργίας πρέπει πρώτα να αποκαλυφθούν, οι σφραγίδες πρέπει να ανοίξουν, προτού αποκαλυφθεί αυτό που βρίσκεται μέσα στο βιβλίο. Ο Ιησούς, το Λεοντάρι, έχει τη δύναμη να ανοίξει τις σφραγίδες. Έχει δώσει στις μεγάλες δημιουργικές σκέψεις μια κατεύθυνση, που οδηγεί, μέσω αυτών, στη σοφία. Το αρνί που σφάχτηκε κι έδωσε το αίμα του ως θυσία προς το Θεό∙ ο Ιησούς που έγινε ο φορέας του Χριστού και με τον τρόπο αυτό, με την υψηλότατη έννοια, διήλθε από το Μυστήριο της ζωής και του θανάτου, ανοίγει το βιβλίο. Και καθώς ανοίγει η κάθε σφραγίδα, τα τέσσερα ζώα δηλώνουν αυτά που γνωρίζουν.

Στο άνοιγμα της πρώτης σφραγίδας, ο Ιωάννης βλέπει ένα «άλογο άσπρο∙ κι ο καβαλάρης βαστούσε δοξάρι». Η πρώτη κοσμική δύναμη, μια ενσάρκωση της δημιουργικής σκέψης, καθίσταται ορατή. Τίθεται στην ορθή πορεία, από το νέο καβαλάρη, το Χριστιανισμό. Η πάλη μετριάζεται μέσω της νέας πίστης. Στο άνοιγμα της δεύτερης σφραγίδας «άλογο πυρρό» εμφανίζεται. Ο καβαλάρης του αίρει την ειρήνη από τη Γη, τη δεύτερη κοσμική δύναμη, έτσι που η ανθρωπότητα να μην παραμελήσει, λόγω αδράνειας, να καλλιεργήσει το θείο. Στο άνοιγμα της τρίτης σφραγίδας αποκαλύπτεται η κοσμική δύναμη της δικαιοσύνης, καθοδηγούμενη από το Χριστιανισμό. Η τέταρτη αποκαλύπτει τη δύναμη της θρησκείας, που μέσω του Χριστιανισμού αναβαθμίστηκε.

Με τον τρόπο αυτό, το νόημα των τεσσάρων ζώων γίνεται σαφές. Είναι οι τέσσερις κοσμικές δυνάμεις, που πρόκειται να λάβουν νέα καθοδήγηση μέσω του Χριστιανισμού∙ Πόλεμος (το λεοντάρι)∙ Ειρηνικό Έργο (ταύρος)∙ Δικαιοσύνη (το ανθρώπινο πρόσωπο)∙ και Θρησκευτικός Ενθουσιασμός (ο αετός). […] Και στο άνοιγμα της τέταρτης σφραγίδας, ένας καβαλάρης εμφανίζεται, που «το όνομά του θάνατος είναι∙ κι ο Άδης ακολουθούσε». Ο καβαλάρης αυτός είναι η Θρησκευτική Δικαιοσύνη.

Όταν η πέμπτη σφραγίδα ανοίγει, οι ψυχές εκείνων που έχουν ήδη ενεργήσει σύμφωνα με το πνεύμα του Χριστιανισμού, εμφανίζονται. Η ίδια η δημιουργική σκέψη, ενσαρκωμένη στο Χριστιανισμό, δείχνεται εδώ∙ όμως με το Χριστιανισμό αυτό, εννοείται κατ’ αρχήν, μόνο η πρώτη χριστιανική κοινότητα, που είναι παροδική, όπως οι άλλες μορφές της δημιουργίας. Η έκτη σφραγίδα ανοίγει. Γίνεται φανερό ότι ο πνευματικός κόσμος του Χριστιανισμού είναι ένας αιώνιος κόσμος. Οι άνθρωποι φαίνονται να διαποτίζονται από αυτό τον πνευματικό κόσμο, από τον οποίο προήλθε ο ίδιος ο Χριστιανισμός. Αυτό που οι ίδιοι δημιούργησαν, καθαγιάζεται: «Και ακούω τον αριθμό αυτών που ήταν σφραγισμένοι: εκατόν σαράντα τέσσερις χιλιάδες σφραγισμένοι από όλες τις φυλές των γιων του Ισραήλ».

Αυτοί είναι εκείνοι που προετοιμάζονταν για το αιώνιο, πριν από τον ερχομό του Χριστιανισμού, και μεταμορφώθηκαν από την του Χριστού ενέργεια.

Ακολουθεί το άνοιγμα της έβδομης σφραγίδας. Αυτό που ο αληθινός Χριστιανισμός θα έπρεπε να σημαίνει για τον κόσμο, γίνεται φανερό. Οι εφτά άγγελοι «που στέκονταν μπροστά στο Θεό», εμφανίζονται. Και πάλι, οι άγγελοι αυτοί είναι πνεύματα από τα αρχαία Μυστήρια, μεταφερμένοι στο Χριστιανισμό. Αυτοί είναι τα πνεύματα που οδηγούν στο όραμα του Θεού κατά έναν αληθινά χριστιανικό τρόπο. Συνεπώς, το επόμενο προς επίτευξη στάδιο είναι από μόνο του οδηγός προς το Θεό: είναι μια «μύηση», που παρέχεται στον Ιωάννη. Οι διακηρύξεις των αγγέλων υλοποιούνται από τα απαραίτητα κατά τη διάρκεια των μυήσεων σημεία. «Και σάλπισε ο πρώτος∙ κι έγινε χαλάζι και φωτιά ανακατωμένα μ’ αίμα και ρίχτηκαν στη γη∙ και το τρίτο από τη γη κατακάηκε και το τρίτο από τα δέντρα κατακάηκε και κάθε χλωρό χορτάρι κατακάηκε». Και παρόμοια γεγονότα συμβαίνουν όταν οι άλλοι άγγελοι σαλπίζουν.

Στο σημείο αυτό βλέπουμε ότι αυτή δεν ήταν απλώς μια μύηση, με την παλιά έννοια, αλλά ότι μια νέα μύηση επρόκειτο να αντικαταστήσει την παλαιά. Ο Χριστιανισμός επρόκειτο να ανήκει στο σύνολο της ανθρωπότητας. Επρόκειτο να είναι μια θρησκεία του λαού∙ η αλήθεια επρόκειτο να είναι στη διάθεση του οποιουδήποτε «έχει αυτιά για να ακούσει». Οι παλαιοί μυστικιστές επιλέγονταν από ένα μεγάλο αριθμό υποψηφίων∙ οι σάλπιγγες του Χριστιανισμού ηχούν για οποιονδήποτε είναι πρόθυμος να τις ακούσει. Το αν θα πλησιάσει κοντά ή όχι, εξαρτάται από αυτόν τον ίδιο. Αυτός είναι και ο λόγος που ο τρόμος που συνοδεύει αυτή τη μύηση της ανθρωπότητας είναι τόσο έντονος. Αυτό που θα συμβεί με τη Γη και τους κατοίκους της, σε ένα πολύ μακρινό μέλλον, αποκαλύπτεται στον Ιωάννη κατά τη μύησή του. Υποβόσκουσα σε αυτήν, υπάρχει η σκέψη ότι οι μύστες είναι ικανοί να προβλέπουν, σε ανώτερους κόσμους, αυτό που στον κατώτερο κόσμο συνειδητοποιείται μονάχα στο μέλλον. Τα επτά μηνύματα υποδεικνύουν το νόημα του Χριστιανισμού για την παρούσα εποχή∙ οι επτά σφραγίδες υποδεικνύουν αυτό που τώρα προετοιμάζεται μέσω του Χριστιανισμού, για μελλοντική ολοκλήρωση. Για τον αμύητο το μέλλον είναι κρυμμένο και σφραγισμένο∙ αποσφραγίζεται κατά τη μύηση. Μετά το πέρας της γήινης περιόδου, για την οποία ισχύουν τα επτά μηνύματα, με μια περισσότερο πνευματική εποχή θα αρχίσει. Τότε η ζωή δεν θα κυλά πια κάτω από τη μεταμφίεση των φυσικών μορφών, αλλά ακόμη και εξωτερικά θα είναι ένα πανομοιότυπο των υπερ-αισθητών μορφών της. Αυτές οι τελευταίες αναπαριστώνται με τα τέσσερα ζώα και τις άλλες εικόνες που συνδέονται με τις σφραγίδες. Σε ένα ακόμη απώτερο μέλλον εμφανίζεται εκείνη η μορφή της Γης, που ο μύστης βιώνει μέσα από τις σάλπιγγες.

Έτσι, ο μυημένος βιώνει κατά τρόπο προφητικό αυτό που θα συμβεί. Και ο Χριστιανός μυημένος μαθαίνει πώς η Χριστιανική επίδραση υπεισέρχεται και λειτουργεί μέσα στη γήινη εξέλιξη. Αφότου έχει δεχθεί πως ο θάνατος θα επέλθει σε καθετί που μέσω της προσκόλλησής του στην παροδική ζωή αποτυγχάνει να φθάσει τον αληθινό Χριστιανισμό, εμφανίζεται ο μέγας άγγελος που κρατά στα χέρια του ανοιχτό ένα μικρό πάπυρο και τον δίνει στον Ιωάννη. «Και αυτός μου είπε: πάρε το και φάγε το. Θα σου γεμίσει πίκρα τα σωθικά, όμως στο στόμα σου θα είναι γλυκό σαν το μέλι». Ο Ιωάννης δεν έπρεπε μόνο να διαβάσει το μικρό πάπυρο∙ έπρεπε να τον καταπιεί, επιτρέποντας στα περιεχόμενά του να τον διαπεράσουν. Τι μπορεί να προσφέρει η οποιαδήποτε γνώση, εάν ο άνθρωπος πλήρως και εντόνως δε διαπεραστεί από αυτή; Η σοφία πρέπει να αποβεί ζωή∙ ο άνθρωπος δεν οφείλει να αναγνωρίζει απλώς το θείο, αλλά να καταστεί θείος ο ίδιος. Τούτη η σοφία, όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο, θα προκαλέσει αναμφιβόλως πόνο στο φθαρτό τμήμα του ανθρώπου –«θα σου γεμίσει πίκρα τα σωθικά»– αλλά επίσης δημιουργεί ευτυχία στο αιώνιο τμήμα του –«στο στόμα σου θα είναι γλυκό σαν το μέλι»–.

Μονάχα μέσω μια τέτοιας μύησης μπορεί ο Χριστιανισμός να γίνει πράξη πάνω στη Γη. Φονεύει καθετί που ανήκει στην κατώτερη φύση. «Και τα πτώματά τους στην πλατεία της μεγάλης πόλης που λέγεται πνευματικά Σόδομα και Αίγυπτος, όπου και ο Κύριος τους εσταυρώθει». Με αυτό εννοούνται οι πιστοί στον Χριστό, οι οποίοι κακοποιούνται από τις δυνάμεις του παροδικού. Όμως, τούτη η κακοποίηση ενεργείται μονάχα στα παροδικά μέρη της ανθρώπινης φύσης, τα οποία αυτοί, στην αληθινή τους ύπαρξη, οφείλουν να ξεπεράσουν. Επομένως, η μοίρα τους είναι μια ανάκλαση της παραδειγματικής μοίρας του Ιησού Χριστού. Η πόλη που καλείται «Σόδομα και Γόμορα» είναι το σύμβολο μιας ζωής που προσκολλάται στο εξωτερικό και δεν αλλάζει από την Χριστιανική ενέργεια. Ο Χριστός σταυρώνεται παντού στην κατώτερη φύση. Όταν αυτή η κατώτερη φύση νικά, τα πάντα νεκρώνονται. Πτώματα ανθρώπων κείτονται στους δημόσιους χώρους των πόλεων. Εκείνοι που υπερβαίνουν την κατώτερη φύση και αφυπνίζουν τον εσταυρωμένο Χριστό, ακούν τη σάλπιγγα του έβδομου αγγέλου: «Κι άνοιξε ο ναός του Θεού στον ουρανό, και φάνηκε η κιβωτός της διαθήκης του μέσα στο ναό του».

Ο μυημένος οραματιζόμενος αυτά τα γεγονότα, βλέπει ανανεωμένη την παλαιά διαμάχη ανάμεσα στις κατώτερες και τις ανώτερες φύσεις. Γιατί, καθετί που ο υποψήφιος για μύηση έπρεπε προηγουμένως να περάσει, πρέπει να επαναληφθεί από κάποιον που ακολουθεί τη χριστιανική ατραπό. Ακριβώς όπως ο Όσιρις απειλήθηκε από το φαύλο Τυφώνα, έτσι τώρα «ο μεγάλος δράκοντας, ο όφης ο αρχαίος» πρέπει να ξεπεραστεί. Η γυναίκα, η ανθρώπινη ψυχή, γεννά την κατώτερη γνώση, που είναι μια δυσμενής δύναμη, αν δεν υψωθεί σε σοφία. Ο άνθρωπος πρέπει να διέλθει από αυτή την κατώτερη γνώση. Στην Αποκάλυψη εμφανίζεται ως «ο αρχαίος όφης». Σε όλη τη Μυστικιστική σοφία, από τους απώτατους χρόνους, το φίδι υπήρξε σύμβολο γνώσης. Ο άνθρωπος μπορεί να παραπλανηθεί από αυτό το φίδι -γνώση- αν δε ζωοποιήσει εντός του τον Υιό του Θεού, που συντρίβει την κεφαλή του φιδιού. «Και διώχτηκε ο μεγάλος δράκοντας, ο λεγόμενος Διάβολος και ο Σατανάς, που πλανά την οικουμένη ολόκληρη∙ διώχτηκε στη γη, και οι άγγελοι διώχτηκαν μαζί του». Στα λόγια τούτα μπορούμε να δούμε αυτό που ο Χριστιανισμός επιθυμούσε να είναι: ένα νέο είδος μύησης. Εκείνο που επιτυγχανόταν στα Μυστήρια, επρόκειτο να επιτευχθεί με μια νέα μορφή. Γιατί και τότε επίσης το φίδι έπρεπε να ξεπεραστεί∙ αυτό όμως δεν επρόκειτο πλέον να συμβεί κατά τον παλαιό τρόπο. Το ένα, αρχετυπικό Μυστήριο, το Χριστιανικό Μυστήριο, επρόκειτο να αντικαταστήσει τα πολλά Μυστήρια της αρχαιότητας. Ο Ιησούς, στον οποίο ενσαρκώθηκε ο Λόγος, έμελλε να γίνει ο Μύστης ολόκληρης της ανθρωπότητας και η ίδια η ανθρωπότητα να γίνει η κοινότητα των μυστικιστών, όχι ένας διαχωρισμός των εκλεκτών, αλλά ένας σύνδεσμος που τους ενώνει όλους. […] Ολόκληρος ο κόσμος είναι ένα Μυστηριακό ιερό. Η μακαριότητα δεν πρόκειται να έλθει μόνο σε εκείνους που παρακολουθούν υπέροχες τελετές στους ιδιαίτερους ναούς μύησης, τελετές που τους δίδουν απόδειξη του αιώνιου, αλλά «μακάριοι εκείνου που δεν έχουν δει, και όμως έχουν πιστέψει». […]

Στο τελευταίο μέρος της Αποκάλυψης περιγράφονται με χαρακτηριστικό τρόπο οι κίνδυνοι που απειλούν το Χριστιανισμό, μέσω αντί-χριστιανικών δυνάμεων, και ο τελικός θρίαμβος του Χριστιανισμού. Όλοι οι άλλοι θεοί απορροφώνται σε μία χριστιανική θεότητα. «Και η πολιτεία δεν έχει ανάγκη από τον ήλιο μηδέ από το φεγγάρι για να τη φωτίζουν, γιατί η δόξα του Θεού τη φώτισε και ο λύχνος της είναι το Αρνί». Το μυστήριο της Αποκάλυψης του Ιωάννη συνίσταται στο ότι τα Μυστήρια δεν πρόκειται πλέον να κρατηθούν κάτω από «κλειδαριά και κλειδί». «Και μου λέει ακόμη: ‘Μην τα κρατήσεις κρυφά τα λόγια της προφητείας του βιβλίου τούτου γιατί ο καιρός είναι κοντά’».

Ο συγγραφέας της Αποκάλυψης έχει παρουσιάσει αυτό που πιστεύει ότι είναι η σχέση της Εκκλησίας του με τις Εκκλησίες της Αρχαιότητας. Επιθυμούσε να εκφράσει σε ένα πνευματικό μυστήριο την άποψή του για τα ίδια τα Μυστήρια. Έγραψε το μυστήριό του στο νησί Πάτμος και αναφέρεται ότι δέχθηκε την «Αποκάλυψή» του σε μια σπηλιά. Οι λεπτομέρειες αυτές εμφαίνουν ότι η Αποκάλυψη είχε το χαρακτήρα ενός Μυστηρίου.

Έτσι, ο Χριστιανισμός προέκυψε από τα Μυστήρια. Η σοφία του γεννήθηκε ως ένα μυστήριο στην Αποκάλυψη, ένα μυστήριο όμως που υπερβαίνει τα όρια του παλαιού Μυστηριακού κόσμου. Το ένα, μοναδικό Μυστήριο επρόκειτο να γίνει ένα Μυστήριο παγκόσμιο.

Ίσως φανεί αντιφατικό το να πούμε πως τα μυστικά των Μυστηρίων εκδηλώθηκαν μέσω του Χριστιανισμού και ότι παρ’ όλα αυτά, ένα χριστιανικό μυστήριο θα φανερωθεί και πάλι στις πνευματικές ενοράσεις του συγγραφέα της Αποκάλυψης. Η αντίφαση εξαφανίζεται αμέσως όταν συλλογιστούμε ότι τα μυστικά των αρχαίων Μυστηρίων αποκαλύφθηκαν μέσω των γεγονότων της Παλαιστίνης. Τα γεγονότα αυτά μετέφεραν στο φως ό,τι προηγουμένως παρέμενε εν κρυπτώ στα Μυστήρια. Ένα νέο Μυστήριο έχει τώρα υπεισέλθει στην εξέλιξη του κόσμου, μέσω της εμφάνισης του Χριστού. Οι μυημένοι των αρχαίων καιρών βίωναν στον πνευματικό κόσμο το πώς η εξέλιξη δείχνει το δρόμο για τον μέχρι τότε «κεκρυμμένο Χριστό». Ο Χριστιανός μύστης βιώνει τα κεκρυμμένα αποτελέσματα του «αποκεκαλυμμένου Χριστού».

-Rudolf Steiner