Η τριαδική αντίληψη μιας διαδικασίας ζωής εντός της Θεότητας, την οποία περιέγραψα εδώ, υπήρχε ήδη όπως είδαμε από την προχριστιανική εποχή, με τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά της να αποτελούν μια συνέχιση και διαφοροποίηση των πρωτόγονων τελετών ανανέωσης και των θρησκευτικών μύθων που σχετίζονται μαζί τους. Όπως ακριβώς οι θεοί αυτών των μυστηρίων χάνονται, το ίδιο συμβαίνει και με τα μυστήρια, αλλά μόνο για να αποκτήσουν καινούργιες μορφές στην πορεία της ιστορίας. Κατά την έναρξη της εποχής μας συντελείτο για άλλη μια φορά μεγάλης κλίμακας εξαφάνιση των παλαιών θεών και η γέννηση ενός νέου θεού, με καινούργια μυστήρια και καινούργια συναισθήματα. Ήταν ένα συμβάν που θεράπευσε την πληγή στις ψυχές των ανθρώπων. Δεν χρειάζεται να πούμε πως οποιοσδήποτε συνειδητός δανεισμός από τις υπάρχουσες μυστηριακές παραδόσεις θα είχε εμποδίσει την ανανέωση και αναγέννηση του θεού. Όφειλε να είναι μια εντελώς απροκατάλυπτη αποκάλυψη, η οποία, δίχως να σχετίζεται με οτιδήποτε άλλο και αν ήταν δυνατόν χωρίς κανενός είδους προκαταλήψεις, θα ωθούσε στον κόσμο ένα καινούργιο δρώμενον, έναν καινούριο θρησκευτικό θρύλο. Μόνο σε μια συγκριτικά μεταγενέστερη περίοδο πρόσεξαν οι άνθρωποι τις εντυπωσιακές ομοιότητες με το θρύλο του Διονύσου, τον οποίο ανακήρυξαν έργο του διαβόλου. Αυτή η στάση από μέρους των πρώτων Χριστιανών εύκολα μπορεί να κατανοηθεί, διότι ο Χριστιανισμός αναπτύχθηκε πραγματικά με αυτόν τον ασυνείδητο τρόπο και επιπλέον η επιφανειακή έλλειψη προγόνων αποδείχθηκε πως είναι η αναφαίρετη κατάσταση για την ύπαρξή του ως αποτελεσματικής δύναμης. Κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει για την πολύπλευρη ανωτερότητα της χριστιανικής αποκάλυψης επί των παγανιστών προδρόμων της, λόγος για τον οποίο σήμερα είναι καθαρά πλεονασμός να επιμένουμε στον ανιστόρητο χαρακτήρα των ευαγγελίων, καθώς βλέπουμε ότι βρίθουν ιστορικών και ψυχολογικών υποθέσεων πανάρχαιας προέλευσης.
C.G. Jung
Amor Vincit Omnia 