Να δείξουν ότι είναι άλλοι

Η Συρία ήταν, όπως και η Αίγυπτος, ένας τόπος έντονης θρησκευτικότητας, οι θεαματικές εκδηλώσεις της οποίας γοήτευαν ή σκανδάλιζαν την υπόλοιπη Αυτοκρατορία. Εντούτοις, στις παγανιστικές δοξασίες η μεταθανάτια κατάσταση του ανθρώπου δεν αποτελούσε μέρος της καθαυτό θρησκείας, κάτι που σήμερα μας φαίνεται περίεργο. Η λατρεία των θεών και ό,τι ονομάζουμε λατρεία των νεκρών ήταν δύο διαφορετικά πράγματα.

Συριακές εκφράσεις υπερβολής πιθανόν να υπήρχαν και στην Παλμύρα. Ηδυπαθής μουσική, ιερείς που χάραζαν τα χέρια τους ή αυτοευνουχίζονταν, τραβεστί, ιερές εταίρες… Οι γραπτές μαρτυρίες της Παλμύρας όμως, αν και άφθονες, δεν έχουν την ευκαιρία να αναφερθούν στη μετά θάνατον ζωή. Μας βοηθούν να γνωρίσουμε καλύτερα ένα ολόκληρο πάνθεο, αρκετά μεγάλο για να μας απασχολήσει εδώ διεξοδικά, με αρκετά κατάλοιπα μιας πανάρχαιας μυθολογίας, με πολύ «μοντέρνους» θεολογικούς στοχασμούς, με άνισες σχέσεις μεταξύ συριακών θεών και κυρίαρχης ελληνικής θρησκείας.

Στον παγανισμό, οι πιο διαφορετικοί θεοί συνυπήρχαν ειρηνικά. Στην Παλμύρα μας έχουν σωθεί τα ονόματα εξήντα θεοτήτων: θεοί των φυλών, ο τοπικός θεός (Βάαλ) που δέσποζε στην πόλη, ξένες θεότητες, όπως η Ίσιδα… Τις περισσότερες τιμές δεχόταν ο Βάαλ και ο Βααλσαμήν, ο «Κύριος του ουρανού», θεός της καταιγίδας και της βροχής, αγαπητός στους γεωργούς και κτηνοτρόφους όλης της Συρίας. Ένα ανάθημα που βρίσκεται σήμερα στην Λυόν παρουσιάζει τους δύο θεούς τον ένα δίπλα στον άλλο. Και, βέβαια, εννοείται ότι στην Παλμύρα είχαν αφιερώσει στον Βααλσαμήν ένα χαριτωμένο ναό με τέσσερις κίονες στην πρόσοψη.

Γιατί όμως τον Αύγουστο του 2015 ανατίναξαν και κατέστρεψαν το ναό του Βααλσαμήν; Επειδή ήταν ένα ιερό στο οποίο οι προ-Ισλάμ παγανιστές λάτρευαν ψεύτικα είδωλα; Όχι, αλλά μόνο και μόνο επειδή αυτόν το ναό τον εκθειάζουν οι σύγχρονοι Δυτικοί, η κουλτούρα των οποίων είναι διαποτισμένη από μια επιστημονική αγάπη για τα «ιστορικά μνημεία» και μια έντονη περιέργεια για τις παλιές δοξασίες. Αντίθετα, οι ισλαμιστές θέλουν να δηλώσουν ότι οι μουσουλμάνοι έχουν ένα διαφορετικό πολιτισμό από το δικό μας και μια κουλτούρα που τους ανήκει. Ανατίναξαν το ναό της Παλμύρας και επέφεραν ζημιές σε πολλούς αρχαιολογικούς χώρους στη Μέση Ανατολή για να μας αποδείξουν ότι είναι διαφορετικοί από εμάς και δεν σέβονται ό,τι εκθειάζει η δυτική κουλτούρα.

Δεν σημαίνει ότι φθονούν την ανωτερότητα του ξένου (όπως ήταν στη Γαλλία παλιότερα η αγγλοφοβία και μετά η αμερικανοφοβία) αλλά επιθυμούν να μας δείξουν και να αποδείξουν στον εαυτό τους ότι δεν είναι σαν εμάς, ότι είναι διαφορετικοί. Σε τι τους χρησιμεύουν, είτε πολιτικά είτε για λόγους τακτικής όλες αυτές οι καταστροφές, γι ανα μη μιλήσουμε για τις επιθέσεις και τις σφαγές; Μόνο για να κόψουν τους δεσμούς μαζί μας, να δείξουν ότι είναι άλλοι. Έχουν το αίσθημα ότι υποτιμάται η ταυτότητά τους (ενώ θεωρούν ότι μόνο αυτοί έχουν την αληθινή θρησκεία και τα πραγματικά έθιμα) και στέκουν απομονωμένοι μέσα στον απέραντο κόσμο. Επειδή η κουλτούρα της Δύσης και τα ήθη της εξαπλώνονται παντού, η «κομμουνιστική» Κίνα συνεχίζει να δυτικοποιείται. Σε όλο τον κόσμο τα κορίτσια σπουδάζουν, οι γυναίκες οδηγούν. Ενώ, στην δική μας αντίληψη, αν αν τα υπέροχα τεμένη της Δαμασκού, της Κωνσταντινούπολης ή της Αδριανούπολης πάθαιναν κακό θα ήταν απώλεια για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

– Πωλ Βεν

ΠΑΛΜΥΡΑ

Ένας αναντικατάστατος θησαυρός