αποσπάσματα από τη σημερινή κατάθεση της Alina Polyakova, διευθύντρια του Project on Global Democracy and Emerging Technology του Brookings, στην Επιτροπή Δικαστικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων
Οι δημοκρατίες δουλεύουν όσο οι πολίτες τους, εμπιστεύονται τους δημοκρατικούς θεσμούς για να υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους. Με τον καιρό και σταδιακά, μια στάλα παραπληροφόρησης αρχίζει να ανοίγει τρύπες σ’ αυτό το ευαίσθητα πολιτικά συμβόλαιο, διαβρώνοντας και υπονομεύοντας τη δημοκρατική συνοχή. Και οι εκστρατείες παραπληροφόρησης δεν σταματούν όταν κλείνουν οι κάλπες, είναι διαρκείς και συνεχείς. Ίσως να μην αισθανόμαστε τον αντίκτυπό τους άμεσα, ωστόσο μακροπρόθεσμα, αντιπροσωπεύουν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη σταθερότητα των δημοκρατιών μας.
Φέτος τον Μάιο, ο ακροδεξιός Στράχε, επικεφαλής των Ελευθέρων (FPÖ), υποσχόταν δημόσιες συμβάσεις με αντάλλαγμα την υποστήριξη της Ρωσίας. Σχετικό βίντεο τον εμφανίζει να συζητά με μια γυναίκα που δήλωνε ανιψιά Ρώσου ολιγάρχη. Το επίσης ακροδεξιό Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία πήρε δάνειο ύψους 9.8 εκ. δολαρίων από ρωσική τράπεζα, το 2014, ενώ το 2017 η Μαρί Λεπέν, ζήτησε επιπρόσθετο δάνειο 29 εκ. δολαρίων από τη Ρωσία. Επίσημες συμφωνίες με τη Ρωσία έχει συνάψει και η Λίγκα της Ιταλίας. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις στις ΗΠΑ ανήκουν σε ένα ευρύτερο μοτίβο επιχειρήσεων επιρροής.
Μερικά ακόμη παραδείγματα από το μοτίβο:
H Ουκρανία υπήρξε το πιο τρανταχτό παράδειγμα ρωσικής εμπλοκής, με τη Ρωσία να επιχειρεί τέτοια ανάμειξη, τουλάχιστον από το 2004. Το 2014, Ρώσοι χάκερς μπήκαν στην κεντρική εκλογική επιτροπή της χώρας, σβήνοντας αρχεία-κλειδιά και εγκαθιστώντας έναν ιό με σκοπό την αλλαγή του αποτελέσματος υπέρ του υπερεθνικιστικού κόμματος «Δεξιός Τομέας». Τον Δεκέμβριο του 2015, προκλήθηκε από κυβερνοεπίθεση, εκτεταμένο μπλακάουτ, βυθίζοντας στο σκοτάδι πάνω από 230.000 κατοίκους. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κυβερνοεπίθεση που έχει καταγραφεί σε τόσο σημαντικές υποδομές κράτους, μέχρι σήμερα.
Τέτοιες επιχειρήσεις όμως έχουν καταγραφεί και στις δυτικές χώρες της Ευρώπης. Το 2016, στη Γερμανία, το Channel One, ρωσικό κανάλι που μεταδίδει στη Γερμανία, στα ρωσικά, μετέδωσε πως η Λίζα, μια ρωσογερμανίδα νεαρή, που αγνοείτο για 30 ώρες, έπεσε θύμα σεξουαλικής επίθεσης από μετανάστες στο Βερολίνο. Η γερμανική αστυνομία έσπευσε να διαψεύσει την ιστορία ως κατασκευασμένη.
Ήταν όμως πολύ αργά: η ιστορία είχε διαδοθεί σε γερμανικά και αγγλόφωνα ΜΜΕ, καθώς και στο ίντερνετ, προκαλώντας κύμα αγανάκτησης και διαμαρτυριών εναντίον μεταναστών και της Μέρκελ. Στο τέλος, η ιστορία εντοπίστηκε να έχει ξεκινήσει μέσα από ένα γκρουπ του Facebook, με τίτλο “Ayslterror” το οποίο περιείχε ρωσικά λινκς.
Θύμα επίθεσης όμως, μετά τις αμερικανικές εκλογές του 2016, έπεσε και ο Μακρόν. Ρώσοι πράκτορες είχαν δημιουργήσει ψεύτικες περσόνες στο Facebook που ακολουθούσαν τον λογαριασμό και την τότε δραστηριότητα του τότε Γάλλου υποψηφίου, ενώ χιλιάδες μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, φωτογραφίες και αρχεία, που έφεραν ημερομηνίες από τις 24 Απριλίου (την πρώτη μέρα μετά τον πρώτο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών), συνολικού όγκου περίπου 9 giga αναρτήθηκαν από έναν χρήστη που έφερε το όνομα EMLEAKS σε έναν ιστότοπο ανταλλαγής εγγράφων που επιτρέπει σε ανώνυμους χρήστες να αναρτούν περιεχόμενο. Ο αντιπρόεδρος του Εθνικού Μετώπου της Μαρίν Λεπέν, διέδωσε μέσω twitter την είδηση για τα χιλιάδες mail της αλληλογραφίας της ομάδας Μακρόν, που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο. Η φράση του ήταν: «Μαθαίνουμε πράγματα για τα οποία οι δημοσιογράφοι συνειδητά σιωπούν;»
Σε αντίθεση με μια συμβατική στρατιωτική επίθεση, η οποία έχει ξεκάθαρες διαστάσεις και σαφείς συνέπειες, μια μη συμβατική, δεν μπορεί να φανερώσει από την αρχή τους σκοπούς της ούτε να γίνει άμεσα αντιληπτή. Ο πολιτικός πόλεμος είναι συχνά ασαφής και θαμπός, υπονομευτικός και για αυτό δύσκολος ως προς το να αποδοθεί κάπου σίγουρα. Εκτελείται σε «γκρίζα ζώνη». Εκεί δηλαδή που ένα στρατιωτικό χτύπημα έχει φυσικό στόχο, οι επιχειρήσεις επιρροής δουλεύουν σαν μια σταγόνα σε αργή κίνηση: από μόνη της, με μια διαφήμιση στο Facebook ή ένα Tweet από ένα ρωσικό troll, μπορεί να μην έχει κανένα αντίκτυπο. Συνολικά όμως, και συνδυασμένα με άλλα εργαλεία επιρροής, αυτές οι επιχειρήσεις, στοχεύουν στην καρδιά των δημοκρατικών κοινωνιών: την εμπιστοσύνη.
Brookings Institute
Amor Vincit Omnia 