Ο πόλεμος είναι γεμάτος από λάθη και κακούς υπολογισμούς. Είναι στη φύση αυτής της φονικής επιχείρησης.
Κάποια είναι αποτέλεσμα συγκυριών που αλλάζουν στο πεδίο της μάχης ενώ άλλα είναι πιο συστηματικά. Και οι ΗΠΑ έκαναν αρκετά καθ’όλη τη διάρκεια των 18 χρόνων που βρίσκονται στο Αφγανιστάν.
Σε επίπεδο στρατιωτικής τακτικής, οι ΗΠΑ έδρασαν αξιοθαύμαστα, αλλά οι πολιτικοί ηγέτες, εκείνοι που χαράσσουν πολιτική, και οι ανώτεροι διευθυντές, εντός κι εκτός Ουάσιγκτον, απογοήτευσαν. Και οι καλές τακτικές δεν διορθώνουν ποτέ μια κακή συνολικότερη στρατηγική. Η έλλειψη μιας εμπεριστατωμένης και με συνοχή στρατηγικής στο Αφγανιστάν, εμπόδισε τελικά τη χώρα να αποκτήσει ένα μίνιμουμ επίπεδο σταθερότητας.
Εδώ και αρκετό καιρό τώρα, οι σακούλες και τα νοσοκομειακά κρεβάτια που γεμίζουν με σώματα, δεν δικαιολογούνται άλλο, και δεν είναι κανείς υπόλογος για αυτό. Και αν αυτό δεν αλλάξει, θα πρέπει να φύγουμε.
Λάθος 1ο: Η επέκταση των αμερικανικών δυνάμεων και η είσοδος μεγάλων στρατιωτικών μονάδων συμβατικής δύναμης στην αχανή έκταση του Αφγανιστάν
Με το να επιβάλουμε αμερικανικές λύσεις στα προβλήματα του Αφγανιστάν, ουσιαστικά αφαιρέσαμε από τους Αφγανούς το κίνητρο ώστε να θέλουν να βγουν μπροστά μόνοι τους και να ηγηθούν. Διαλέξαμε να αγνοήσουμε χιλιάδες χρόνια ιστορίας. Ξεχάσαμε γρήγορα γιατί το Αφγανιστάν ταπείνωσε τόσο τους Βρετανούς όσο και τους Σοβιετικούς, και γιατί του ταιριάζει τόσο πολύ ο όρος «νεκροταφείο αυτοκρατοριών».
Επίσης ξεχάσαμε ότι, αν και η όποια βοήθεια είναι καλοδεχούμενη από τους Αφγανούς, μπορούν εξίσου γρήγορα να στραφούν εναντίον μιας ξένης δύναμης, αν εκείνη συνεχίζει να μένει για πολύ καιρό εκεί. Αντί να επενδύουμε σε επί τόπου δυνάμεις ασφάλειας στη χώρα και στην διακυβέρνηση, επιλέγουμε να δίνουμε έμφαση σε εκ των άνω προς τα κάτω λύσεις, αυξάνοντας τη δύναμη της ίδιας της κυβέρνησης.
Αποφασίσαμε να φτιάξουμε το σπίτι ξεκινώντας από την οροφή προς τα κάτω, και η οροφή έχει έκτοτε διαρροή.
Λάθος 2ο: Επιτρέψαμε να συμβεί η αναθέρμανση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν το 2003-2009 και 2014-2019
Η επαναφορά των Ταλιμπάν ήταν ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας αναποτελεσματικής υπό το ΝΑΤΟ συμμαχίας, μιας ανεπαρκούς οργανωτικής δομής, και μιας ατελέσφορης στρατηγικής. Η μεταστροφή της προσοχής αλλά και των πόρων προς το Ιράκ, καθώς και μία λανθασμένη αποτίμηση της δύναμης και της αντοχής των Ταλιμπάν μέσα στον χρόνο, οδήγησαν στην εκ νέου ανάδυση του κινήματος.
Μέχρι το 2004, οι Ταλιμπάν είχαν αρχίσει να οργανώνονται ξανά σε αντιστασιακή δύναμη, με το να υιοθετούν τους πρεσβύτερους στις κοινότητες και τα χωριά και εκμαιεύοντας την υποστήριξη των πληθυσμών τους. Μέχρι το 2005-2006, οι Ταλιμπάν αλλά και άλλες ομάδες, είχαν πλέον βρει πάτημα σε όλο το Αφγανιστάν. Ειδικότερα οι Ταλιμπάν, έφτασαν στο ανώτερο σημείο της δυναμικής τους, και συνέχιζαν να επιχειρούν επιτυχώς στο Αφγανιστάν, καθ’ όλη τη διάρκεια του 2009.
Η μόνη περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας είδαμε πρωτόγνωρα κέρδη στο πεδίο της ασφάλειας, ήταν το 2010-2013, οπότε και εφαρμόστηκε η ενιαία τακτική επιχειρήσεων COIN.
Ήταν τότε που γινόντουσαν οι επιχειρήσεις σταθεροποίησης χωριών (Village Stability Operations, VSO), οι οποίες παρείχαν ασφάλεια στους κατοίκους αγροτικών περιοχών, και σε συνδυασμό με τη δημιουργία της Αφγανικής Τοπικής Αστυνομίας (ALP), δινόταν γενικότερη υποστήριξη στον ευρύτερο κοινωνικό ιστό, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των επιχειρήσεων των Ταλιμπάν.
Δυστυχώς, στα τέλη του 2013 επήλθε αλλαγή πολιτικής στρατηγικής, και χάσαμε όλα τα οφέλη που είχαμε κερδίσει σε επίπεδο ασφάλειας.
Λάθος 3ο: Η ικανότητά μας για διαχείριση, πόσο μάλλον επίλυση, του παράνομου εμπορίου ναρκωτικών του Αφγανιστάν
Η παραγωγή οπίου παραμένει ένα από τα πιο πιεστικά εγχώρια ζητήματα του Αφγανιστάν, και αποτελεί για τους Ταλιμπάν μία σημαντική πηγή εσόδων.
Μια πρακτική λύση θα ήταν η εμπορευματοποίηση ενός μέρους της βιομηχανίας του οπίου προς τις φαρμακευτικές εταιρείες οι οποίες θα δημιουργούσαν θέσεις εργασίας, έρευνα, εισοδήματα. Να αναπτύξουμε εναλλακτικές σοδειές και να βοηθήσουμε τους καλλιεργητές να μεταβούν από το ένα είδος εμπορίου στο άλλο. Χάσαμε όμως γρήγορα την υπομονή μας.
Η κεντρική και νότια Ασία είναι μια περιοχή του κόσμου όπου η τρομοκρατία, η ριζοσπαστικοποίηση της ισλαμικής ιδεολογίας, οι συγκρούσεις μεταξύ εθνών-κρατών, και τα όπλα μαζικής καταστροφής, πάνε ταυτοχρόνως μαζί.
Δεδομένου ότι είναι επιτακτική η ανάγκη να μείνουν τα επικίνδυνα όπλα μακριά από τα χέρια των τρομοκρατών, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να προσδιορίσουν από κοινού τα στρατηγικά τους συμφέροντα με αυτούς τους περιφερειακούς παίχτες, και να χαράξουν την αναγκαία στρατηγική για να τα προστατέψουν.
Η ανάπτυξη αυτής της στρατηγικής θα πρέπει να περιλαμβάνει δύσκολους, όμως πολύ απαραίτητους συμβιβασμούς, ως προς το ποιοι στόχοι είναι σημαντικοί για τη δική μας την ασφάλεια, και ποιους θα πρέπει να αφήσουμε στους ίδιους τους Αφγανούς για να τους χειριστούν μόνοι τους.
Του Donald C. Bolduc
Αντισυνταγματάρχης, πρώην Διοικητής των Ειδικών Δυνάμεων Διοίκησης επιχειρήσεων Αφρικής, νυν υποψήφιος Γερουσιαστής (Rep.) στο Νιου Χαμσάιρ
Amor Vincit Omnia 