Το 1988, απολύθηκε από τους Times του Λονδίνου, επειδή επινόησε μια δήλωση σε ένα άρθρο για τον βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδο τον Β’.
Το 2004, απολύθηκε από σκιώδης υπουργός Πολιτισµού των Τόρις επειδή είπε ψέματα για την τότε εξωσυζυγική του σχέση.
Στο μεσοδιάστημα, πέρασε πέντε χρόνια στις Βρυξέλλες ως ανταποκριτής για την Daily Telegraph, την όπως και σήμερα έτσι και τότε, ανεπίσημη βίβλο του Συντηρητικού Κόμματος. Ήταν τότε που ο Boris Johnson, επινοούσε ή μεγαλοποιούσε ιστορίες που στόχευαν στο να περιγράψουν την ΕΕ ως κακιά, συνήθως αστεία και ασόβαρη. Μεταξύ των πολλών τέτοιων, ήταν οι παρανοϊκές προβλέψεις ότι η Ευρώπη σχεδιάζει φέρετρα ενός μεγέθους, ενώ θα επιβάλει και την «αστυνομία της μπανάνας», προκειμένου να μεταρρυθμίσει το μέγεθος του φρούτου. Οι ιστορίες του τροφοδότησαν τον ευρωσκεπτισμό στα δεξιά της βρετανικής πολιτικής. Και δεν θα εκπλαγεί κανείς, αν ως πρωθυπουργός πλέον, η επιστροφή του στις Βρυξέλλες αντιμετωπιστεί με ελάχιστο ως καθόλου σεβασμό.
H έλλειψη αρχών που χαρακτηρίζει τον Boris Johnson συνοψίζεται ως άρνηση από την πλευρά του να ανήκει αυστηρά σε μία και μόνο ιδεολογία. Όντως, στο δημοψήφισμα του 2016 για την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ, ήταν υπέρμαχος της εξόδου, αλλά την τελευταία στιγμή αποφάσισε βασικά τι ήθελε. Είχε μάλιστα γράψει δύο άρθρα, ένα υπέρ της παραμονής, και ένα άλλο υπέρ της αποχώρησης, πριν αποφασίσει ποιο από τα δύο θα στείλει.
Συνεπώς, όταν εγγυάται την τήρηση του χρονοδιαγράμματος για την έξοδο μέχρι την 31η Οκτωβρίου, λέγοντας «ή βγαίνουμε ή πεθαίνουμε», ας έχουμε ανοικτό το ενδεχόμενο πως ο ίδιος ούτε θα το κάνει ούτε και θα πεθάνει, αλλά αντ’ αυτού, θα ηγηθεί ενός ΗΒ που θα συνεχίσει να είναι μέλος της ΕΕ.
Ας δούμε όμως λίγο την πιθανή πορεία των γεγονότων από τη στιγμή που ο Johnson θα γίνει πρωθυπουργός προς τα τέλη του Ιουνίου. Θα κοιτάξει να επαναδιαπραγματευτεί τη συμφωνία εξόδου με την EE την οποία διαπραγματεύτηκε η May με τους 27 ηγέτες των κρατών-μελών. Κυρίως, θα επιδιώξει αλλαγές στο backstop, μία νομικά δεσμευτική πολιτική, διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξουν «σκληρά» σύνορα μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Ιρλανδίας. Η ΕΕ θα αρνηθεί να κάνει ουσιαστικές αλλαγές, παρόλο που ίσως δεχτεί να ξαναδεί την πολιτική διακήρυξη που συνοδεύει την κύρια συμφωνία και καλύπτει τη μακρά σχέση της με το Ηνωμένο Βασίλειο. Όμως όποιες αλλαγές κι αν γίνουν δεν θα είναι τόσο μεγάλες για να υπάρξει πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Σ’ αυτό το σημείο, πιθανότατα στα τέλη Σεπτεμβρίου ή αρχές Οκτωβρίου, ο Johnson θα καταστήσει σαφή τη θέση του ΗΒ να αποχωρήσει από την ΕΕ στις 31 Οκτωβρίου, χωρίς συμφωνία. Είναι επίσης πολύ πιθανό, να ζητήσει από τις δύο πλευρές να διατηρήσουν τις εμπορικές τους σχέσεις στο ίδιο επίπεδο, χωρίς δασμούς και χωρίς έλεγχο συνόρων, με το σκεπτικό οι διαπραγματεύσεις να μπουν σε αναμονή. Η ΕΕ αναμένεται να το απορρίψει, βασικά επειδή είναι ένας θεσμός που έχει ξεκάθαρους κανόνες, τους οποίους δεν γίνεται να παρακάμπτει ανάλογα με τα πολιτικά καπρίτσια του καθενός.
Οπότε οι πιθανότητες λένε ότι στα μέσα του Οκτωβρίου, το ΗΒ θα οδεύει προς ένα καταστροφικό οικονομικά Brexit, εκτός κι αν ακολουθηθούν άλλα βήματα προκειμένου να αντιστραφεί η πορεία. Ποια μπορεί να είναι αυτά; Κατ’ αρχάς να αλλάξει ή να τροποποιηθεί ο νόμος που πέρασε από το Κοινοβούλιο τον Απρίλιο για την αποχώρηση μέχρι τις 31 Οκτωβρίου.
Πράγματι, μια αλλαγή του νόμου δεν θεωρείται απίθανη αλλά προϋποθέτει ότι θα την υποστηρίξει ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας. Θα μπορούσε ο Johnson να καταπιεί την «ή βγαίνουμε ή πεθαίνουμε» δέσμευσή του; Ναι, ορίστε και το γιατί: Το ίδιο το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να αλλάξει εύκολα τον νόμο χωρίς την κυβερνητική στήριξη, μπορεί όμως να κάνει ξεκάθαρη τη θέλησή του.
Τον Μάρτιο, 312 ψήφισαν κατά του άτακτου Brexit ενώ 308 νομοθέτες ήθελαν σκληρή έξοδο. Από τότε η αντιπολίτευση εναντίον των σκληροπυρηνικών έχει δυσκολέψει. Επτά νομοθέτες που απείχαν τότε από την ψηφοφορία, έχουν στο μεταξύ κάνει σαφή τη θέλησή τους ώστε να εμποδίσουν την έξοδο από την ΕΕ χωρίς διαπραγμάτευση.
Επιπλέον, τουλάχιστον άλλοι επτά από το υπουργικό συμβούλιο της May (David Lidington, Philip Hammond), έχουν σαφέστατα προειδοποιήσει για τους κινδύνους μιας άτακτης εξόδου. Ως υπουργοί ψήφισαν εναντίον συμφωνίας με την ΕΕ, αλλά με πρωθυπουργό τον Johnson δεν θα έχουν πρόβλημα να φύγουν από την κυβέρνηση, επικαλούμενοι το συμφέρον της βρετανικής οικονομίας.
Στα τέλη του Οκτωβρίου λοιπόν, το Κοινοβούλιο θα έχει λάβει την πολιτική απόφαση να αρνηθεί ένα Brexit χωρίς συμφωνία, αλλά δεν θα έχει λάβει τα κατάλληλα νομικά μέτρα χωρίς τη στήριξη του Johnson. Τότε θα βρεθεί αντιμέτωπος με την εξής απόφαση: να παρακάμψει το Κοινοβούλιο ή να κρατήσει το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μετά τις 31 Οκτωβρίου.
Η παράκαμψη των βουλευτών θα είναι επικίνδυνη. Ο Johnson θα βρεθεί ενώπιον μιας ψήφου εμπιστοσύνης, την οποία μπορεί να χάσει. Τότε θα μείνει στην Ιστορία ως ο πρωθυπουργός με τη μικρότερη θητεία (το σημερινό ρεκόρ, 4 μηνών, το κατέχει ο George Canning, το 1827). Και ο Johnson δεν έλεγε ψέματα ούτε συνωμοτούσε για να δει τον γλοιώδη δρόμο του προς την εξουσία να λήγει έτσι άδοξα σε μόλις τρεις μήνες.
Ο απλούστερος τρόπος για να κρατήσει τη δουλειά που τόσο λαχταρούσε θα είναι να αποδεχτεί την πρόταση του Κοινοβουλίου που θα ανακαλούσε την απόφαση του ΗΒ για έξοδο από την ΕΕ. Αλλά αυτό αναμφίβολα θα χώριζε το κόμμα του στα δύο και θα μπορούσε να αποτελέσει άλλον έναν λόγο για ψήφο εμπιστοσύνης. Μια εναλλακτική θα ήταν να ζητήσει από την ΕΕ επιπλέον επέκταση του χρονοδιαγράμματος, και περισσότερες συζητήσεις. Αυτό όμως θα απορριφθεί εκτός και αν αποδείξει ο ίδιος ότι πρώτον, κατανοεί και αποδέχεται τις κόκκινες γραμμές της σε θέματα όπως το ιρλανδικό σύνορο, και δεύτερον, αν αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει τη μάχη στο Κοινοβούλιο για τέτοια συμφωνία. Κανένα από τα δύο δεν φαίνεται εφικτό, και τα δύο δείχνουν απίθανα.
Τότε ο Johnson θα έχει δύο άλλες επιλογές. Η πρώτη, να επιδιώξει την παράταση μέσα από μια νέα εκλογική αναμέτρηση. Η ΕΕ πιθανότατα να δεχτεί κάτι τέτοιο. Αν και ο ίδιος θα προτιμούσε να αποφύγει να κάνει εκλογές εν μέσω ενός Brexit που δεν έχει ακόμα διευθετηθεί και ενώ το κόμμα για το Brexit βρίσκεται εκτός ελέγχου (κέρδισε 31% στις πρόσφατες ευρωεκλογές, κάτι που μάλλον δεν θα επαναληφθεί στις εθνικές, αλλά και ένα 10-15% να πάρει, και πάλι ήττα του Johnson θα είναι). Και χωρίς μια εκλογική συμφωνία με το Κόμμα του Brexit, κάτι που έχει τεθεί ακαδημαϊκά αλλά στην πραγματικότητα θεωρείται απίθανο – οι εκλογές απλώς θα καθυστερήσουν την πτώση του Johnson για μερικές εβδομάδες.
Η δεύτερη και τελική επιλογή, θα είναι να πάει σε ένα νέο δημοψήφισμα. Σε αυτό οι πολίτες θα πρέπει να αποφασίσουν εάν θα φύγουν από την ΕΕ χωρίς συμφωνία ή αν θα παραμείνουν μέλος της. Όντως, αυτό θα έρθει σε αντίθεση με τα όσα έλεγε ο ίδιος ο Johnson καθ’ όλη την πορεία του. Αλλά το να αθετεί τον λόγο του είναι ο τρόπος με τον οποίον πορεύεται. Το να αλλάξει γνώμη, θα είναι μία ακόμη προσθήκη σε μία εντυπωσιακή λίστα, και όχι κάτι που θα έρθει σε ρήξη με κάποια φοβερή προσωπική παράδοση σε αρχές και συνέπεια.
Ένα νέο δημοψήφισμα δεν είναι απόλυτα βέβαιο. Είναι όμως ένα πιθανό ενδεχόμενο δεδομένου του αδιεξόδου που θα βρεθεί αντιμέτωπο το βρετανικό πολιτικό σύστημα τις προσεχείς εβδομάδες. Αν η λογική θα επιβληθεί στο «εγώ» του Johnson και στην κρίση του Κοινοβουλίου, είναι πάντως μια αβεβαιότητα, στη μεγαλύτερη κρίση που γνώρισε το Ηνωμένο Βασίλειο από το 1945 και μετά.
Amor Vincit Omnia 