Ο ενεργειακός Δρόμος του Μεταξιού στη Μεσόγειο

Το Ισραήλ έκανε το λάθος να προσπαθήσει να ενταχθεί σε έναν αραβικό κόσμο που παρακμάζει. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην ενσωμάτωσή του στο αναδυόμενο μεσογειακό μπλοκ που αποτελείται από την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο.

Μία από τις τρέχουσες διπλωματικές στρατηγικές του Ισραήλ είναι να έχει καλές σχέσεις με τα σταθερά Αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οικονομικές ευκαιρίες για όλες τις πλευρές, επιτρέποντας παράλληλα την ύπαρξη μιας στενής αντιτρομοκρατικής σύμπραξης (με στόχο κυρίως το Ιράν και την Τουρκία). Θα παραμερίσει επίσης το παλαιστινιακό ζήτημα, το οποίο βρίσκεται εδώ και καιρό σε αδιέξοδο.

Ωστόσο, η αξία του να δίνεται προτεραιότητα στα αραβικά κράτη είναι αμφισβητήσιμη. Η Λιβύη, η Υεμένη, το Ιράκ και η Συρία καταναλώνονται από την εσωτερική αναταραχή και τον εμφύλιο πόλεμο. Μία κάποτε ισχυρή Αίγυπτος βασίζεται πλέον στη διεθνή βοήθεια. Το ίδιο και η Ιορδανία, που είναι κάτι παραπάνω από ένα μεγάλο στρατόπεδο προσφύγων. Ο Λίβανος -κάποτε ένα ανοικτό και ελπιδοφόρο αραβικό κράτος- είναι σήμερα κάτι περισσότερο από μια άπορη ιρανική αποικία. Τα κράτη του Κόλπου έχουν βυθιστεί βαθιά στο τέλμα της Υεμένης και στις αντιπαραθέσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η κρίση στο Κατάρ και η απροθυμία της Ντόχα να ανταποκριθεί στρατιωτικά στις ιρανικές προκλήσεις υπονομεύουν τις προοπτικές ομαλοποίησης του Κόλπου.

Η Ιερουσαλήμ έχει μια καλύτερη και αμεσότερη εναλλακτική λύση προς την οποία θα πρέπει να προσανατολίσει τη διπλωματία της – μία λύση που θα εδραιώσει τον ρόλο του Ισραήλ ως κυρίαρχης στρατιωτικής και οικονομικής δύναμης στη Μεσόγειο. Το Ισραήλ δεν πρέπει να κοιτάξει νότια για το μέλλον του αλλά βορειοδυτικά.

Υπάρχουν σημαντικά κέρδη που θα μπορούσε να αποδώσει ο «άξονας της αρχαιότητας» μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόσφατα, η Τουρκία και η πολιτοφυλακή της Τρίπολης που υποστηρίζει (μαζί με το Κατάρ) υπέγραψαν συμφωνία που οριοθετεί τα λιβυκά-τουρκικά σύνορα στη Μεσόγειο, τα οποία παραβιάζουν τα κυπριακά, ελληνικά, αιγυπτιακά και άλλα ναυτικά δικαιώματα, οδηγώντας την Αθήνα στο να απελάσει τον Λίβυο πρέσβη. Εν τω μεταξύ, η Ιταλία, η Βουλγαρία και άλλοι εξέφρασαν ενδιαφέρον για ένταξη στην πρωτοβουλία για την ενέργεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Το Ισραήλ θα πρέπει να αξιοποιήσει αυτές τις ευκαιρίες ακόμη κι εάν επιδιώκει στενούς δεσμούς με τις αραβικές χώρες.

Η Κίνα επεκτείνεται οικονομικά κατά μήκος της Ευρασιατικής γης με ένα «νέο Δρόμο του Μεταξιού». Το Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει μια περιφερειακή εκδοχή αυτού -έναν «ενεργειακό Δρόμο του Μεταξιού»: αναπτύσσοντας και συνδέοντας τα οικόπεδα αερίου Λεβιάθαν με εκείνα της Αφροδίτης της Κύπρου. Ένας αγωγός αερίου θα μπορούσε να «τρέξει» μέσω της Κύπρου στην Ελλάδα και μέσω των Βαλκανίων, μέχρι τη Ρουμανία, και δυτικά προς την Ιταλία. Εάν η Αίγυπτος μπορέσει να ξεπεράσει τις διαφορές της με το Ισραήλ και να συνεργαστεί, θα μπορούσε να επισυνάψει και τα οικόπεδα Zohr στον περιφερειακό αγωγό. Αυτό θα ενισχύσει τις αιγυπτιακές, ελληνικές και κυπριακές οικονομίες και θα απογειώσει την ισραηλινή οικονομία. Λαμβάνοντας υπόψη τις κακές σχέσεις της Αιγύπτου με την Τουρκία και τους πληρεξούσιους στη Λιβύη, καθώς και την αυξημένη συνεργασία της με τη Λευκωσία και την Αθήνα, αυτό δεν είναι αδύνατο – αν και όντας απασχολημένο με την καταπολέμηση της Τζιχάντ στο Σινά, η εστίαση του Καΐρου θα παραμείνει στραμμένη πιθανόν αλλού προς το παρόν.

Εκτός από το φυσικό αέριο, το Ισραήλ θα μπορούσε επίσης να αναπτύξει τις προμήθειες πετρελαίου του στη Νεγκέβ, τα υψίπεδα του Γκολάν, και κοντά στην Ιερουσαλήμ, και να τις συνδέσει με έναν επιπλέον αγωγό.

Οι κουρδικές περιοχές του Ιράκ και της Συρίας έχουν τον δικό τους εφοδιασμό με πετρέλαιο. Σε περίπτωση που επιτύχουν ανεξαρτησία εν μέσω της αναταραχής και της διεθνούς απομόνωσης της Τουρκίας και του Ιράν, η οικονομία τους θα μπορούσε να αναπτυχθεί μέσω της δημιουργίας του δικού τους πετρελαιαγωγού, ο οποίος θα μπορούσε να συνδεθεί με την ισραηλινο-ελληνοκυπριακή πρωτοβουλία. Αυτό θα απαιτούσε πιθανότατα τεράστια στρατιωτική βοήθεια -κάτι που θα μπορούσε να παρέχει το Ισραήλ μετά την αντιμετώπιση των δικών του απειλών κατά μήκος των συνόρων του, κάτι που θα είχε ζωτική σημασία για την Ιερουσαλήμ, καθώς ένα Κουρδικό κράτος θα ήταν άλλη μία φιλοδυτική Δημοκρατία και ικανή σύμμαχος να εμποδίσει τις νεο-αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του Ιράν και της Τουρκίας, κρατώντας σε απόσταση εξτρεμιστικές αραβικές ομάδες.

Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να αλλάξουν τη στάση τους προς την αυτο-ανακηρυγμένη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου». Αντί να την αγνοούν, πρέπει να κατανοήσουν ότι οι Τουρκοκύπριοι συμμερίζονται την ανησυχία τους απέναντι στην Άγκυρα. Η Λευκωσία, η Αθήνα και η Ιερουσαλήμ θα πρέπει να καλέσουν τη «Βόρεια Κύπρο» να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία, κατά τρόπο παρόμοιο με το σχέδιο της Λευκωσίας για το κοινό αποχετευτικό σύστημα της πρωτεύουσας. Αυτό θα ανυψώσει την τουρκοκυπριακή οικονομία και θα αποσυνδέσει τη «Βόρεια Κύπρο» ακόμα περισσότερο από την Άγκυρα. Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε ανανεωμένες ειρηνευτικές συνομιλίες στο νησί και να αποκαταστήσει τον ιστορικό ρόλο της Κύπρου ως κεντρικού οικονομικού κόμβου.

Σημαντικές στρατιωτικές, οικονομικές και διπλωματικές ευκαιρίες θα μπορούσαν να προκύψουν από την ίδρυση ενός ενεργειακού Δρόμου του Μεταξιού. Δεδομένης της νέας πρόκλησης Λιβύης-Τουρκίας, είναι ζωτικής σημασίας το Ισραήλ να πωλήσει προηγμένα συστήματα εναέριας άμυνας στην Ελλάδα, την Κύπρο και τις βαλκανικές χώρες και να αποτρέψει την καταπάτηση των χωρών που έχουν δεθεί με χρήματα από τα ρωσικά και τα τουρκικά καθεστώτα σε γειτονικά εδάφη. Θα μπορούσε επίσης να το πράξει στην περίπτωση της κουρδικής ανεξαρτησίας, και να καταβάλει προσπάθειες για να πείσει τις ΗΠΑ να πουλήσουν τα πυραυλικά αμυντικά συστήματα Patriot ή THAAD σε αυτές τις χώρες. Δεδομένου ότι η Αμερική υποστηρίζει την πρωτοβουλία, αλλά θέλει να αποσυρθεί από την περιοχή, αυτό θα πρέπει να είναι ένα εύκολο έργο – ένα έργο που μπορεί να εμπλουτίσει τόσο την Ουάσιγκτον όσο και την Ιερουσαλήμ. (Ένας κοινός αμυντικός μηχανισμός όλων των εμπλεκόμενων χωρών, καθώς και αυξημένες ισραηλινές ναυτικές δυνατότητες, ενδέχεται να απαιτηθούν για να το δούμε αυτό να πραγματοποιείται.)

Οι Σύμμαχοι του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου διείσδυσαν στο «Νότιο απαλό υπογάστριο» της Ευρώπης – το Ισραήλ μπορεί να κάνει το ίδιο. Η Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει απορρίψει τα επιβλαβή ψηφίσματα της ΕΕ κατά του Ισραήλ και τείνει περισσότερο στο να στηρίζει την Ιερουσαλήμ παρά να τη Ραμάλα. Η μεγαλύτερη εξάρτηση της Ευρώπης από τις ισραηλινές εξαγωγές ενέργειας θα εμβαθύνει αυτή τη σχέση ενώ οι Βρυξέλλες θα είναι πιο χαλαρές σε ό,τι αφορά την εξάρτησή τους από το ιρανικό και το αραβικό πετρέλαιο. Αυτό από μόνο του θα αποδυναμώσει τη φιλοπαλαιστινιακή στάση της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, το Ισραήλ θα πρέπει να συνεχίσει να καλλιεργεί τα συμφέροντά του με τον μοναρχίες του κόλπου — ιδίως τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία. Τα κράτη αυτά είναι πιο σύγχρονα και κοσμικά και θέλουν να συμμετάσχουν σε αντιτρομοκρατικές και οικονομικές πρωτοβουλίες με το εβραϊκό κράτος. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει αραβικές επενδύσεις στον ενεργειακό «Δρόμο του Μεταξιού», πιθανότατα με αγωγούς που θα διασχίζουν την Αίγυπτο και το Ισραήλ μέχρι την Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία, το Ομάν, το Μπαχρέιν και τα ΗΑΕ.

Για την ώρα, ωστόσο, και δεδομένης της αναξιοπιστίας του Αμπού Ντάμπι και του Ριάντ, το Ισραήλ θα ήταν καλό να διερευνήσει εναλλακτικές λύσεις προς τα βόρεια του.

Begin-Sadat Center